HİPERTANSİYON'DA BESLENME

Hipertansiyon ; Yani yüksek tansiyon, kan dolaşımı için damarlarımızda gerekli olan kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Yüksek tansiyon ülkemizde her üç kişiden birinde görülen önemli bir sağlık sorunudur. Tedavi edilmediğinde; kalp yetmezliği, kalp büyümesi, damarlarda daralma, felç, böbrek yetmezliği ve körlük gibi ciddi sorunlara neden olur; bu nedenle mutlaka erken dönemde teşhis edilmelidir. Tansiyonunuz, 180/110 mmHg gibi çok yüksek düzeye erişmediği sürece kolay kolay herhangi bir belirti vermez. Yüksek tansiyonun en sık rastlanan belirtileri; baş dönmesi, baş ağrısı, kalp ağrısı, kulak çınlaması, nefes darlığı, çift veya bulanık görme, burun kanamaları ve düzensiz kalp atışlarıdır. 

Hipertansiyon ve beslenme

Şişman kişilerde yüksek tansiyon ortaya çıkma olasılığı normal kilolu insanlara göre 2 mislidir ve şişmanların %70’inde yüksek tansiyon görülür.Vücut ağırlığı olması gerekenin %20 üstünde olanlarda ve özellikle bel/kalça oranı istenenden yüksek olan kişilerde hipertansiyon riski çok daha fazla görülmektedir. Beslenme tarzınınsa, hipertansiyonun oluşumuna ve tedavisine etkileri oldukça açıktır. Özellikle diyetle alınan sodyum, kalsiyum, potasyum, magnezyum, yağ ve alkol kan basıncı üzerinde etkili besin öğeleridir. Öyleyse bu besin öğelerinin tüketiminde bazı noktalara dikkat etmek hem yüksek tansiyon hastaları, hem risk altındaki şişman kişiler için yararlı olacaktır;

Günlük tuz tüketimi olabildiğince azaltılmalıdır, yemeklere ayrıca tuz koymaktan kaçınılmalıdır.Kalsiyumdan zengin beslenmeye dikkat edilmelidir. Başlıca kaynak olan süt ve süt ürünleri tüketilirken yarım yağlı veya light olanların tercih edilmesiyle kalp hastalığı riskini arttırmamak da önemlidir.Potasyum alımının artmasıyla hipertansiyon riski düşmektedir. Bu alımı arttırmak için bol miktarda sebze ve meyve tüketimi gerçekleştirilmelidir.Kandaki magnezyum seviyesinin düşük oluşu da yüksek tansiyon riskini belirleyen faktörler arasındadır.Doymuş yağlardan yüksek bir beslenme tarzı da tetikleyici faktörler arasındadır. Yapılan araştırmalar da doymamış yağdan (ayçiçeği, zeytinyağı, mısır yağı gibi) zengin beslenmenin kan basıncını düşürdüğünü göstermektedir.Alkol kullanımı da özellikle kadınlarda hipertansiyona yol açmaktadır.Ekmeklerin tuzsuz olanlardan seçilmesi de günlük sodyum tüketimini büyük ölçüde azaltacaktır.
Sarımsak kullanımının da olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir.Ek olarak balık yağı kullanımının da kan basıncının denetiminde faydalı olduğu görülmüştür.Sakatatlar, kuru meyveler, bezelye, enginar gibi sebzeler, konserve besinler, turşu, zeytin gibi yiyeceklerin sodyum oranı yüksek olduğundan tüketimlerinde dikkatli olunmalıdır.

Risk altında olabilirsiniz. Tansiyonunuzu sık aralıklarla ölçtürün.

Kaynak: Medikal akademi

SAKIZLARIN PERİODONTAL SAĞLIĞA ETKİSİ İLE İLGİLİ LİTERATÜR TARAMASI

<<<<<<<<<<<< Sakızlar İçindeki Tatlandırıcılar <<<<<<<<<<<<<<

Tatlandırıcılar içinde ksilitol en çok dikkat çekendir ve ksilitol içeren sakızlar ağız sağlığına yararlı etkilerinden dolayı yaygın olarak kullanılmaktadır. Ksilitollü sakızların öğünler arasında düzenli olarak çiğnenmesinin antikaryojenik etkisi olduğu ve diş plağı oluşumunu ve dişeti iltihabını azalttığı gösterilmiştir. Ksilitol veya ksilitol/sorbitol içeren sakızların diş plağının asidojenik potansiyelini ve plak oluşumunu azaltma özelliğini test eden bir araştırmada, ksilitol veya ksiltol/sorbitol içeren sakızların dişler üzerindeki mikrobiyal birikime bir etkileri olmadığı bulunmuştur. Yapılan diğer bir çalışma da benzer bir sonuç bulmuştur.

<<<<<< Sakız İçinde Kullanılan Periodontal Sağlıkla İlişkili Diğer Ajanlar <<<<<<<

Sakızların içine eklenen enzim, abraziv ve divalent metal iyonlar gibi maddelerin ve ayrıca alternatif tıpta kullanılan bazı bitkilerin antiplak ve antimikrobiyal aktiviteyi geliştirebileceği birçok çalışmada gösterilmiştir. 

<<<<<<<<<<<<<< Sonuç  <<<<<<<<<<<<<<<<

Sakız çiğnemek ağız boşluğundaki temizleme işlemini artırmada önemli rol oynayabilmektedir. Ayrıca sakızın farklı terapötik ajanların ağız boşluğuna iletiminde iyi bir araç olabileceği düşünülmektedir. Günlük rutin ağız bakımı işlemlerine ek olarak antiplak ve antimikrobiyal ajanları içeren sakızların kullanılması, gingivitis oluşumunu önlemede yardımcı olarak kullanılabilir.

Özellikle ağız enfeksiyon riski yüksek hastalar için (örn: hastanede yatan, ağız kuruluğu olan, özürlüler vs.) diş ve dişeti ile ilişkili terapötik ajan içeren sakızlar ağız bakımının sağlanmasında destekleyici rol oynayabilir. Bunun dışında antiplak ajan içeren sakızların, uzun süre kimyasal plak kontrolü sağlanması gereken durumlarda gargaralara alternatif olarak kullanılması uygun olabilir. Fakat bu amaçla üretilen sakızların içindeki periodontal sağlığı koruyucu maddelerin etkili olabilmeleri için sakız içinde bulunması gereken miktarı ve kullanma işlemleri hakkında yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle klinik olarak etkili doz, tüketme sıklığı ve kullanma süresi ile ilgili uzun dönem randomize klinik çalışmaların yapılması gerekmektedir.

KAYNAK 

Ercan N., Erdemir H., Sakızların Periodontal Sağlığa Etkisi İle İlgili Literatür Taraması. Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Periodontoloji Anabilim Dalı 2012

Monosodyum Glutamatın Sağlık Üzerine Etkisi

Monosodyum Glutamat Nedir

Monosodyum glutamat (E 621), et ve ürünlerinde daha çok bulunan aminoasitlerden biri olan 

glutamik asitin sodyum tuzudur.

4 temel tat olan tatlı, tuzlu, ekşi ve acı dışında gıdaya 5. temel tat olan umami aromasını 

vererek ürünün lezzet özelliklerini güçlendirmekte insanlarda daha sık yeme isteğini 

uyandırmaktadır.

Gıda Katkı Maddesi Tanımı ve Sağlık Üzerine Etkisi 

Gıda katkı maddeleri gıdaların mikrobiyolojik bozulmalarını engellemek, dayanıklılığını ve raf 

ömrünü uzatmak, besleyici değerini artırmak ve korumak, renk, görünüş, lezzet, koku gibi 

duyusal özellikleri düzeltmek gibi birçok amaçla kullanılmaktadır.

Gıda katkı maddelerindeki olumsuzluklar, katılmasına izin verilen katkı maddesinin mevzuata 

uygun olarak kullanılmaması, düzenli bir şekilde kontrol edilmemesi, üretici bilincinin 

oluşmaması ve risk değerlendirilmelerinin yapılmaması sonucu gıda katkı maddeleri 

vücudumuz için zararlı hale gelip sağlığımızı bozmaktadır.

Monosodyum Glutamatın Sağlık Üzerine Etkisi

Monosodyum glutamat beyni uyararak lezzet algısını artırıcı bir etki göstermektedir ve iştah 

artışına sebep olmaktadır. Mono sodyum glutamatın vücuda alımı ile baş ağrısı, solunum 

bozukluğu, astım, hipertansiyon ve nefes darlığı gibi rahatsızlıkların oluşmasına sebep 

olmaktadır.

Monosodyum Glutamat Ve Astım İlişkisi

Astım uyaranların çeşitli havayolu inflamasyonu, geri dönüşümlü solunum yolu tıkanıklığı, 

öksürük spazmlar ve artmış hava yolu aşırı duyarlılığı ile karakterize kronik bir solunum 

hastalığıdır.

Monosodyum glutamat (MSG) ve astım arasındaki olası ilişki ilk 1981 yılında Allen ve Baker 

tarafından araştırılmıştır. Bir çalışmada yemeklerinde MSG kullanan çin lokantasında yemek 

yiyen iki sağlıklı yetişkin  bireylerin yemek yedikten 12 saat sonra ikisinde’de astım ataklarının 

başladığı belirtilmiştir.

Schwartzstein ve ark. yaptığı bir çalışmaya göre  12 hastaya ağız yoluyla 1,5 g monosodyum 

glutamat verilmiş. Verildikten 4 saat sonra hastalarda bronkospazm (Bronş ve bronşçukların 

kasılması) geliştiği gözlenmiştir

Bazı hastalarda migren ataklarına sebep olan etkenler vardır bunlardan biride monosodyum 

glutamattır.

Monosodyum Glutamat Ve Tansiyon İlişkisi

Yeni doğan bebekler üzerinde yapılan bir çalışmada bebeklerin mamalarına Monosodyum 

glutamat katılması bebeklerde hipertansiyon riskini artırmaktadır.

Monosodyum içeren yiyecekler ile beslenen ratlar da tansiyonun stabil olmadığı gözlenmiş ve 

buna bağlı olarak ratlar da migren atakları oluşmaktadır.

Ratlar üzerinde yapılan bir çalışmada yeni doğan erkek ratlara 4 mg/kg monosodyum glutamat 

verilmiş ve 90 gün sonra ratların arter basıncında artış olduğu gözlenmiştir.

Monosodyum Glutamat Ve Obezite ilişkisi

Obezite başta kalp hastalığı ve inme, hipertansiyon, diyabet gibi birçok hastalığa yakalanma 

riskini artırıyor.

MSG merkezi sinir sistemi üzerine etkisi  yüksek bir gıda katkı maddesidir. MSG nöronları 

uyararak iştahı artırarak daha fazla yemek yemeğe isteği oluşturmaktadır.

MSG’nin hormonlarımız üzerinde etkisi net bir şekilde biliniyor leptin hormonunu inhibe 

ederek tokluk mekanizmamızı bozan monosodyum glutamat bizi daha fazla yemek yemeye 

sevk etmektedir. Bu durumun olumsuz sonucu ise obezitedir.

Ratlarda yapılan bir çalışmada on altı haftalık olan ratlara oral yoldan verilen monosodyum 

glutamat sonrası ratların vücutlarında yağ birikimi, hiperglisemi ve insülin direncinin geliştiği 

rapor edilmiştir. Monosodyum glutamatın Obezite / insülin direnci rahatsızlıkları üzerine 

vasküler fonksiyonu bozucu bir etkisi olduğu rapor edilmiştir.

Monosodyum Glutamat ve Uyku Bozukluğu Arasındaki İlişki

Uyku bozukluğu (SDB) solunum obstrüktif uyku apnesi (OSA), santral uyku apnesi ve 

periyodik solunum, uyku sırasında meydana gelen anormallikleri, nefes alma sıkıntısı gibi bir 

dizi sorunları kapsar.

Normal vücut ağırlığında sahip olup monosodyum glutamat alanlar ile şişman olup 

monosodyum glutamat alan bireyler arasında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Şişman 

bireylerin monosodyum glutamat alması sonucu horlama ve uykuda solunum bozukluğu gibi 

rahatsızlıklara yakalanma riski daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Çin’de yapılan bir araştırmada çin lokantalarında kullanılan monosodyum glutamatın erkek ve 

bayanlarda gece uykuya dalamama ve uyku sırasında nefes darlığı geliştiği gözlenmiştir. Uyku 

bozukluğuna sebebiyet veren MSG dozunun bir etkisi olmadığı rapor edilmiştir.

Monosodyum Glutamatın Karaciğer Ve Böbrek İle İlişkisi

Yapılan araştırmalara göre farelere günlük ‘lık bir dozda verilen monosodyum glutamat 

karaciğer ve böbrek için toksik etki yaratmaktadır.                                               

Ratlara 4 mg/kg monosodyum glutamat verildikten 15 dakika sonrası biyokimyasal analize 

bakıldığında ALT ve AST’nin yüksek seviyelerde olduğu saptanmıştır.

Ratlar üzerinde yapılan başka bir çalışmada monosodyum glutamatın ratlarda karaciğer 

yağlanmasına sebebiyet verdiği ve karaciğer kanseri riskini artırdığı gözlenmiştir.

Ratlara verilen  monosodyum glutamat  ratlarda böbrek hasarına sebep olduğu ve glomerüler 

filtrasyon hızında düşüş gerçekleştiği rapor edilmiştir.

Monosodyum Glutamatın Güvenli Alım Düzeyinin Değerlendirilmesi

Monosodyum glutamata hassasiyet kişiden kişiye değişmektedir. Bu konuda yapılan bilimsel 

araştırmalara MSG’a olumsuz reaksiyon gösterenlerin oranı  %2-25 arasındadır.

Günlük tüketilmesi önerilen monosodyum glutamat miktarı (ADI) 0,15 g/kg olarak 

saptanmıştır.Yapılan çarpıcı bir araştırma ise bebeklerin mamalarına katılan %0,5 oranında 

monosodyum  glutamat bebeklerin mamalarını daha severek yediği saptanmıştır.

Bu konuda yapılan çalışmalar sonucu on iki haftadan küçük bebeklerin mamalarında 

monosodyum glutamat kullanımı önerilmemektedir.

Cevizin Sağlık Üzerine Etkisi

Fonksiyonel Bir Gıda Olan Cevizin Sağlık Üzerine Etkisi 

Giriş   
                                                                                                                       Fonksiyonel gıdalar, vücudun temel besin ihtiyaçlarını karşılamanın ötesinde, insan fizyolojisi ve metabolik fonksiyonları üzerinde ek faydalar sağlayan, böylelikle hastalıklardan korunmada ve daha sağlıklı bir yaşama ulaşmada etkinlik gösteren gıdalar veya gıda bileşenleridir.

Ceviz, yüksek oranda yağ ve protein içermektedir besleyici değeri yüksek bir gıdadır.     Ceviz yağının en önemli özelliği ise doymamış yağ asitlerinin yüksek olmasıdır. Ceviz yağında linoleik asidin fazla olması cevizi eşi bulunmaz bir gıda yapmaktadır.             

Son epidemiyolojik çalışmalar, ceviz tüketiminin kardiyovasküler ölümleri azatlığını göstermektedir. Cevizin bu özelliğinin içerdiği polifenollerin antioksidan özelliğinden kaynaklandığı bilinmektedir.

Cevizin İnsan  Sağlığı Üzerindeki Etkileri

• Cevizin içerdiği vitamin E ve diğer antioksidanların da (fitosterol ve polifenoller) cevizin fonksiyonel gıda olarak kabul görmesinde önemli katkısı vardır.
• Bu bileşiklerin; kalp damar hastalıklarına, belli kanserlere ve yaşlanmanın olumsuz etkilerine karşı koruyucu rol oynadığı belirtilmektedir.
• Vitamin E’nin LDL (Low Density Lipoprotein) kolesterol oksidasyonuna karşı koruma sağladığı ve kalp hastalıkları riskini azalttığı bildirilmiştir.
• Cevizin yüksek miktarda δ- tokoferol (24-46 mg/100g) içerdiği belirtilmektedir.
• Cevizde, antioksidan özelliği olduğu bilinen, kalp damar sistemi için yararlı etkileri olan melatonin’in varlığı da saptanmıştır.
• Ceviz polifenollerinin, antioksidan ve bağışıklığı güçlendirici özellik gösterdiği belirtilmiştir. Bunun sonucu olarak, kalp-damar hastalıklarına ve kansere yakalanma riskinin azaldığı klinik çalışmalar ile desteklenmiştir. Cevizde polifenollerin, en fazla meyvenin dışını saran ince kahverengi kabukta yer aldığı bildirilmiştir
• Cevizde yüksek oranda bulunan, temel amino asitlerden L-arjinin hipertansiyonda özel bir öneme sahiptir. L-arjinin insan vücudunda nitrikoksite dönüşerek, kan damarlarının iç duvarlarını yumuşatmakta ve damarların rahatlamasını sağlamaktadır.
• Cevizde çoklu doymamış yağ asitlerinden Omega 3 ve Omega 6’nın sırasıyla 9.081 g/100 g ve 38.095 g/100 g oranında bulunduğu belirtilmektedir. Çoklu doymamış yağ asitlerinin kalp-damar hastalıklarını önlemede; antinflamator, antihipertansif olduğu, özellikle kan lipit seviyesini azalttığı, trombosis ve damar tıkanıklığını engellediği bildirilmektedir

Cevizin Kolesterol Üzerine Etkisi

Kolesterol, vücutta bazı hormon (kortizon, seks hormonu), D vitamini ve safra asitlerinin sentezinde kullanılmaktadır. Yüksek kolesterol seviyeleri, kan damarlarının zamanla tıkanıp daralmasına yol açmakta ve bu birikim çok yavaş gerçekleşmektedir. Kan damarları daraldıkça, kalbe giden kanın azaldığı, bu durumun göğüs ağrısına yol açtığı belirtilmektedir. Kalbe giden kanın büyük ölçüde azalması veya tamamen durması sonucunda kalp krizi gerçekleşmektedir.

Ceviz tüketiminin kandaki toplam ve LDL kolesterol ile trigliseritlerde azalma sağladığı, HDL kolesterol ve apolipoprotein düzeyini arttırdığı saptanmıştır. FDA verilerine göre; günlük 42.5 g ceviz tüketimi ile düşük doymuş yağ ve kolesterol diyetlerinin kronik kalp hastalıklarını önleyebileceği belirtilmiştir.

Ceviz tüketimi ile HDL ve LDL oranının belirlendiği bir başka çalışmada ise; ortalama 69 yaşındaki erkek ve kadın tip 2 diyabet hastalarına, 6 ay süre ile 3 farklı diyet uygulandığı belirtilmiştir. Deneme sonunda kalorilerinin %30’nu cevizden alan gruptaki hastaların toplam kolesterollerindeki HDL kolesterol seviyesinin önemli düzeyde arttığı ve LDL seviyesinde %10 azalma olduğu açıklanmıştır. Araştırıcılar; bu etkinin cevizin yağ asidi profilinin yanı sıra içerdiği güçlü antioksidanlar, vitamin E ve ellajik ve gallik asit ile ilişkili olduğu yorumunu yapmışlardır. Yapılan araştırmalar sonucunda Omega 3 yağ asitlerinin; atardamarlardaki kan basıncını düşürerek hipertansiyonu kontrol altı- na aldığı, damar kasılmalarını azalttığı, tümör oluşumunu geciktirdiği, iltihabi hastalıklar, alerjik astım, bağışıklık sistemi ve sinir sisteminde tedavi edici özellikte olduğu bildirilmektedir.

Kaynak: YİĞİT, Aycan, Ümran ERTÜRK, and Mihriban KORUKLUOĞLU. "Fonksiyonel Bir Gıda: Ceviz." Bahçe 34.1 (2005).